Nhà thơ Trần Ngọc Toàn – Người lính viết thơ
Nhà thơ Trần Ngọc Toàn – một quân nhân chuyên nghiệp, công tác trong Quân chủng không quân đã nghỉ hưu. Anh sinh năm 1954, quê quán: Nghệ An, hiện đang sống tại Thành phố Vũng Tàu. Dù rời xa quân ngũ, ông vẫn giữ trong mình tinh thần kỷ luật, trách nhiệm và sự nhiệt huyết của người lính năm xưa. Với tâm hồn giàu cảm xúc, ông thường xuyên tham dự các chương trình văn nghệ của câu lạc bộ, mang đến những vần thơ chan chứa tình yêu quê hương, đất nước và con người. Không chỉ dừng lại ở thơ ca, ông còn luôn dành sự ủng hộ nhiệt tình cho mọi hoạt động của câu lạc bộ Phụ nữ Toàn cầu. Ở ông, ta bắt gặp hình ảnh của một người lính từng đi qua năm tháng hào hùng, nay lại gần gũi trong đời thường, để lại dấu ấn đẹp trong lòng bạn bè.
Tạp chí Phụ nữ Toàn cầu xin giới thiệu bài thơ “Về miền Quan họ” của nhà thơ Trần Ngọc Toàn được sáng tác trong một hoàn cảnh rất đặc biệt và giàu cảm xúc: Tại buổi tổng kết Câu lạc bộ Phụ nữ Toàn cầu ở Vũng Tàu, khi nghe chị Anh Đào – Chủ tịch Câu lạc bộ – cất giọng hát dân ca quan họ. Chính sự mượt mà, tình tứ trong làn điệu dân ca ấy đã chạm đến tâm hồn tác giả, để rồi từ rung động ấy, ông viết nên những vần thơ đầy cảm xúc.
Nhà thơ Trần Ngọc Toàn
VỀ MIỀN QUAN HỌ
Thân tặng : Em Đào
Có bao giờ anh trở lại quê em …?
Mảnh đất Tiên Du, Bắc Ninh yêu dấu
Đã sinh ra em một thời thơ ấu …
Rồi trao cho em sắc nước hương trời ..!
Quê hương em nghĩ thật tuyệt vời
Có phù sa Sông Cầu nặng đỏ
Đã kết tinh miền dân ca Quan họ
Mới nghe thôi đã yêu đến lạ kỳ …
Em hát dân ca anh đã si mê
Nón quai thao _ Áo mớ ba mớ bảy
Mắt liếc ngang , làm tình yêu thức dậy
Hát ở Vũng Tàu mà sóng cứ trào dâng …
Có bao giờ em về lại Bắc Ninh …?
Mình cùng đi thăm miền quan họ
Sẽ đến Tiên Du viếng chùa Phật Tích
Dấu ấn ngàn năm không thể phai mờ …
Thăm lại chiếc cầu nơi đã thành thơ
Yêu lắm lắm …gửi “Làm tin ” chiếc áo …
Về mẹ hỏi : Áo đâu ..? Em bảo
Con qua cầu đã để áo rơi …!
Bắc Ninh quê em sao quá tuyệt vời .
Các điệu dân ca …Liền anh liền chị …
Họ hát giao duyên sao tình đến thế …?
Lòng mới ngỏ lời … mà ý đã trong nhau …!
Em ở Bắc Ninh đến sống Vũng tàu …
Như đi gieo tình yêu quan họ …
Ánh mắt em …Và nụ cười trong gió …
Biển…và …Anh say không nói đươc nên lời …!
Trần Ngọc Toàn – Chiều Vũng Tàu 27/12/2024
Điểm nổi bật nhất của bài thơ chính là sự giao thoa văn hóa và không gian. Từ Vũng Tàu – thành phố biển miền Nam, nhà thơ đã để tâm hồn mình bay về Bắc Ninh – cái nôi của dân ca quan họ. Trong từng khổ thơ, ta thấy rõ nỗi say mê và ngưỡng mộ dành cho cả vùng đất quan họ lẫn con người mang hồn quê ấy – chị Anh Đào.
Những câu thơ giản dị mà giàu hình ảnh:
“Nón quai thao – Áo mớ ba mớ bảy / Mắt liếc ngang, làm tình yêu thức dậy” vừa khắc họa vẻ đẹp truyền thống của người con gái Kinh Bắc, vừa gợi chút tình tứ, duyên dáng, rất đúng tinh thần của quan họ.
Hình ảnh “Áo rơi qua cầu” được đưa vào với chất dân gian quen thuộc, tạo cảm giác như đang nghe một làn điệu giao duyên liền anh – liền chị.
Cảm xúc trong bài thơ cũng có sự chuyển động tinh tế: từ ngưỡng mộ giọng hát, đến thương nhớ quê hương Bắc Ninh, rồi khát khao một ngày được cùng nhau về thăm lại mảnh đất Tiên Du, Phật Tích. Những kỷ niệm, những truyền thống văn hóa nghìn năm được gợi nhắc đầy trìu mến.
Đặc biệt, bài thơ không chỉ là lời tán dương một giọng hát hay, mà còn là bản hòa ca của tình yêu quê hương và văn hóa dân tộc. Qua đó, ta thấy tâm hồn nhà thơ chan chứa tình yêu văn hóa dân gian, trân trọng những giá trị tinh thần mà cha ông để lại.
Hoàn cảnh sáng tác
Việc bài thơ ra đời trong khoảnh khắc lắng nghe tiếng hát quan họ giữa lòng Vũng Tàu càng làm nó thêm đặc biệt. Nó như một “cầu nối văn hóa” giữa hai miền – giữa thành phố biển phương Nam với miền quan họ Bắc Ninh. Và chính sự giao thoa ấy đã khơi nguồn sáng tác, giúp Trần Ngọc Toàn viết nên những vần thơ tình cảm, mộc mạc nhưng sâu lắng.
“Về miền Quan họ” không chỉ là lời tri ân dành cho giọng hát của chị Anh Đào, mà còn là khúc tình ca gửi đến quê hương Kinh Bắc. Bài thơ gợi nhớ, gợi thương, gợi say – say giọng hát, say văn hóa và say cả hồn người. Nó nhắc nhở rằng, ở bất cứ nơi đâu, dù ở thành phố biển Vũng Tàu hay giữa miền quê Bắc Ninh, tiếng hát quan họ vẫn mãi ngân vang, làm rung động bao trái tim yêu nghệ thuật và quê hương.
